Roulette le agbalẽŋlɔŋlɔ me
Ale si agbalẽ-ŋutinyaŋlɔlawo zãa roulette tsɔ ŋlɔa nu tso ga, nu si léa ame ɖe asi kple nudzɔdzɔ ŋu.

Tso Dostoevsky ƒe The Gambler dzi va ɖo Jack London ƒe Klondike kple Fleming ƒe Casino Royale dzi la, roulette le agbalẽ-ŋutinyawo me ku ɖe fefewɔla ŋu, ke menye ɖe ʋuafɔ la ŋu o. Esiwo nyo wu le wo dome la ƒo nu tso susu me vodada, nu si léa ame ɖe asi kple ɖoɖo la ŋu tso eme, kple pɛpɛpɛnyenye si aɖaŋu-agbalẽvi aɖeke meɖo kpɔ o.
Lablée, 1801
La Roulette, ou le Jour nye agbalẽ-ŋutinya si me fefe la ƒe numeɖeɖe blibo gbãtɔ le: Palais-Royal ƒe xɔwo, zeroʋuafɔZeroDo gbemumu ɖeka si dzi bɛt sɔsɔe, wuieve alo sɔti ƒe bɛt aɖeke metsyɔna o; kasino ƒe viɖe ƒe dzɔtsoƒe. Woyɔnɛ hã be zero ɖeka, 0.Xlẽe blibo → eveawo, kplɔ̃ ƒe ɖoɖodɔwɔnuKplɔ̃ ƒe ɖoɖoBɛtɖoɖo ƒe xexlẽdzesi ƒe ɖoɖo si woŋlɔ ɖe kplɔ̃ la dzi. Woyɔnɛ hã be table, felt, cloth.Xlẽe blibo →, croupierwoamewoCroupierDila si le roulette kplɔ̃ ŋu.Xlẽe blibo → ƒe gbeƒãɖeɖewo. Eyae nye kpeɖodzi gbãtɔ na roulette ƒe dzɔtsoƒe, eye kloe ame aɖeke mexlẽe abe agbalẽ-ŋutinya ene o, si ɖewohĩ sɔ.
Dostoevsky, 1866
Dostoevsky gblɔ The Gambler na ame aɖe wòŋlɔ le ŋkeke 26 me be yeawɔ nubabla aɖe dzi eye yeaxe gafefe ƒe fe siwo wòɖo le Wiesbaden kple Homburg. Eƒe nyagblɔla, Alexei, nye nufiala le Russia-ƒome aɖe me le “Roulettenburg”; ekpɔ kesinɔnu gã le kplɔ̃wo ŋu eye wòbui, kpe ɖe eɖokui hã ŋu, le agbalẽ la me. Ale si wòƒo nu tso kplɔ̃wo, ɖoɖo siwo fefewɔlawo zãna, kakaɖedzi be ɖoɖo ɖe wo nɔewo yome aɖe anɔ nu wum, kple ale si dziɖuɖu wɔna abe gɔmesese ene ŋu la nye gafefela ƒe susu me vodada ƒe numeɖeɖe nyuitɔ le gbe ɖe sia ɖe me; woŋlɔe kloe ƒe blaatɔ̃ hafi yibɔbɛtYibɔBɛt sɔsɔe ɖe xexlẽdzesi yibɔ 18 dzi. Frans gbe me: noir.Xlẽe blibo → 26 la do eye ƒe alafa ɖeka hafi agbenɔnɔ kple gadzadzraɖoɖo ƒe nunya (behavioral economics) va.
Bad Homburg kple tsidzɔƒe kasinowoDostoevsky ƒe Roulettenburg
Thackeray kple tsieƒe-duwo
Vanity Fair wu enu kple Becky Sharp le Germania tsieƒe-du aɖe ƒe kplɔ̃wo ŋu, eye ta la nye nɔnɔmetata kɔ aɖe si ɖe ame siwo nɔa roulette ƒe ʋuafɔ ŋu le ƒe 1840-awo me fia: ame siwo ƒe nuwo gblẽ, ame siwo le mɔ kpɔm, ame siwo ƒe dzi ku kple dɔwɔla siwo nya dɔ la nyuie. Thackeray kpɔe kpɔ; Baden-Baden nɔ Eŋlisi mɔzɔla ɖe sia ɖe ƒe mɔ dzi. Turgenev ƒe Smoke (1867) hã dzɔ le xɔ mawo ke me.

Jack London, 1912
“Shorty Dreams”, ŋutinya aɖe le Smoke Bellew me, nye agbalẽ-ŋutinya ɖeka pɛ si ɖe roulette-fefewɔla si ɖua dzi fia pɛpɛpɛ, elabena fefewɔla la mezãa ɖoɖo aɖeke o. Smoke Bellew, ŋutsu aɖe tso San Francisco si zu sikadila le Klondike, bɔbɔ nɔ anyi le roulette-kplɔ̃ aɖe ŋu le Elkhorn ahanoƒe le Dawson eye wòdze dziɖuɖu gɔme, zã sia zã, dɔla 3,500 ɖe sia ɖe zi ɖeka. Exɔlɔ̃ Shorty tso nya me be ele be wònye drɔ̃e wòle kukum. Dawson ƒe gafefelawo, siwo nya tso “akɔntabula bibiwo le kɔledzwo me” gbɔ be roulette ŋutɔe nye ɖoɖo ɖeka pɛ si li la, ŋlɔ nu ɖe nuŋlɔgbalẽwo me geɖe be yewoase eƒe bɛtwo gɔme, gake womekpɔ naneke o, elabena Smoke trɔa eƒe fefe ɖe vo, eye zi ɖeka la ebu bɛt blaene siwo nye seɖoƒe ɖe wo nɔewo yome be yeana nɔnɔme la nagblẽ.
Du la me fefe-tɔ ewoawo ƒo ga dɔla 10,000 nu ƒu ɖe xɔ megbetɔ aɖe me eye woyɔe be wòava ahoʋli kple ga ma. Egbãe le gaƒoƒo ɖeka kple afã me. Esi wonɔ tsitsim be yewoaɖe yewoƒe seɖoƒewo dzi kpɔtɔ va ɖo cent ɖeka alo yewoatu kplɔ̃wo la, wobiae be ga ka wòadzra ɖoɖo la. Dɔla akpe blaetɔ̃, ebe, akpe etɔ̃ tso ame sia ame gbɔ, si woaxe kple sikake, eye yeado ŋugbe be yemagafee le Dawson kpɔ o. Woxe ga la. Emegbe eɖe wo fia: ne woƒo bɔldɔwɔnuBɔlBɔl sue si wotsɔ ƒua du ɖe mɔ la me ɖe rotor la ƒe yiyi ŋu. Egbegbe bɔlwo nye ivorine alo Teflon, 18–21 mm.Xlẽe blibo → la esime 9 le dzesinu la ƒe akpa kemɛ dzi la, 26 doa; 11 le akpa kemɛ dzi naa zero eveƒomeviZero eveAmerika ʋuafɔ la ƒe do 00. Eƒe anyinɔnɔ dzia kasino ƒe viɖe ɖe edzi tso 2.70% dzi va ɖo 5.26%.Xlẽe blibo → doa; zero eve le akpa kemɛ dzi naa 32 doa. “Medzɔna ɣesiaɣi o, gake edzɔna zi geɖe.” Big Burke tɔ te ʋuafɔ la, kpɔe, kpɔ dzokpo si le kplɔ̃ la gbɔ, eye wòƒo fi. Dzo la ƒe dzoxɔxɔ gblẽ ʋuafɔ la. Menye ɖoɖo gbeɖe o; enye ʋuafɔ si ɖea akpanumekuƒeƲuafɔ si ɖea akpaƲuafɔ si ƒe gbegblẽwo na be dowo dometɔ aɖewo ƒe mɔnukpɔkpɔ de to wu 1/37. Mesɔ gbɔ o, eye woate ŋu adze sii to trɔtrɔ akpe geɖe siwo woŋlɔ ɖi me ko.Xlẽe blibo → kple ŋutsu aɖe si de dzesii.
London nɔ Klondike le vuvɔŋɔli 1897–98 me eye wònya ahanoƒewo. Ŋutinya la nye nusɔsrɔ̃ blibo le viɖefefe (advantage play) me le ƒe blaatɔ̃ lɔƒo hafi Thorp va: kpɔ nu ɖa, ŋlɔe ɖi, ɖo bɛt ɖe akpaʋuafɔAkpaDowo ƒe akpa si kplɔ wo nɔewo ɖo le ʋuafɔ la dzi, si to vovo na xexlẽdzesi ƒe ha aɖe le kplɔ̃ ƒe ɖoɖo dzi.Xlẽe blibo → la dzi, trɔ ɖoɖo la ale be kasino la makpɔ nu si nèkpɔ o, eye dzrae hafi woaʋu kplɔ̃ la. Joseph Jagger wɔ nu ŋutɔŋutɔ sia le Monte Carlo le ƒe 1880 lɔƒo; London tɔ nya kokoe wu, eye gafefelawo ƒe nufiafia le nu si ta ɖoɖowo mate ŋu awɔ dɔ o ŋu la le eme abe nu sia nu le nyatakakadzraɖoƒe sia dzi ene.

Monte Carlo rouletteDzixɔse tovo: roulette aɖaŋu si ɖua dzi ɖaa
Fleming, 1953
Casino Royale ku ɖe baccarat ŋu wu. Le roulette ŋu la, Bond ɖo bɛt ɖe wuievebɛtWuieve1–12, 13–24 alo 25–36, fetu 2:1.Xlẽe blibo → eve gbãtɔwo dzi le kplɔ̃ ƒe bɛtga gãtɔ nu, si tsyɔ kplɔ̃ ƒe ɖoɖo ƒe akpa etɔ̃ me eve dzi, eye le nɔnɔme ma me la, eɖu dzi le trɔtrɔ ade me le adre me; Fleming na wòde dzesii be trɔtrɔ ɖe sia ɖe mekpɔ ƒomedodo aɖeke kple esi do ŋgɔ nɛ o. “James Bond aɖaŋu” si wodzrana le internet dzi, si nye mamã ɖe 19–36, fli evebɛtFli eveXexlẽdzesi ade le fli eve siwo kplɔ wo nɔewo ɖo me, fetu 5:1. Le Frans gbe me: sixain.Xlẽe blibo → 13–18 kple zero dzi la, mele agbalẽ-ŋutinya la me o, eye mele Fleming ƒe agbalẽ siwo míedzro la dometɔ aɖeke me o; womenya ame si tsɔ Bond ƒe ŋkɔ nɛ gbã o. Bɛt eveawo siaa xɔa 2.70% le ʋuafɔ zero ɖeka dzi. Aɖaŋuwo ƒe akpa la me akɔntabubu la le.

Nyateƒe-nuŋlɔɖiwo
Thomas Bass ƒe The Eudaemonic Pie (1985) gblɔ afɔkpa-kɔmpiutawo ƒe ŋutinya eye wònye agbalẽ nyuitɔ le roulette ƒe ŋutinunya ŋu na xlẽla ɖe sia ɖe. Richard Epstein kple Stewart Ethier ŋlɔ akɔntabubu goglo la. Russell Barnhart ƒe Beating the Wheel (1992) ƒo ʋuafɔ si ɖea akpa ŋuti fefe ƒe ŋutinya nu ƒu. Ame aɖeke meŋlɔ agbalẽ si xlẽ le bɔbɔe le nu si ta ɖoɖowo dzea anyi ŋu o, elabena ate ŋu asɔ ɖe axa ɖeka dzi, si le nyatakakadzraɖoƒe sia si.
Lablée. Woƒo nu tso fefe la ŋu.
Pushkin. Ɖoɖo abe tsukunyenye ene (le faro me).
Thackeray. Tsieƒe-du ƒe kasino ƒe ameha.
Dostoevsky. Gafefela ŋutɔŋutɔ la.
Ha la: “The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo”.
London. Smoke ɖu ʋuafɔ si gblẽ dzi le Dawson eye wòdzra “ɖoɖo” la.
Fleming. Bond ɖo bɛt ɖe wuieve eve dzi.
Bass; Barnhart. Ʋuafɔ la dzi ɖuɖu ƒe nyateƒe-nuŋlɔɖiwo.
Ethier. Akɔntabubu la, blibo.
Nu si agbalẽ-ŋutinyawo nya
Be ɖoɖo nye mɔ aɖe si dzi ame tona sena le eɖokui me be yele nuwo dzi ɖum. Be dziɖuɖu wɔna abe nunya ene. Be ɖoɖo ɖe wo nɔewo yome si mate ŋu ayi edzi o la yia edzi. Be fefewɔla ɖeka pɛ si ɖua dzi vavã lae nye ame si kpɔ nu aɖe si gblẽ le ʋuafɔ la ŋu, eye be ele be wòadzrae kaba. Be kplɔ̃ lae nye afi si ame ɖea ame si wònye fiana esime emetsonu la mele esi o. Akɔntabubu gblɔ nya mawo ke le xexlẽdzesiwo me; agbalẽ-ŋutinyaŋlɔlawo gblɔe gbã.
Nyabiasewo
The Gambler. Ekpuie eye nyatia la blibo le eme.
Kloe. Dostoevsky ŋutɔ ƒe gabubuwo, eƒe nyaŋlɔla kabakaba (si wòɖe emegbe) kple tsieƒe-du la katã le eme.
Ao. Le Casino Royale me la, Bond ɖo bɛt ɖe wuieve eve dzi. Ame bubu aɖe tsɔ eƒe ŋkɔ na mamã ɖe 19–36, 13–18 kple zero dzi la emegbe.
Ɛ̃. Ʋuafɔ si gblẽ alo si tsyɔ akpa ɖeka dzi lae nye nu si Jagger zã le Monte Carlo, eye Numekuƒe ƒe akpa la ɖe ale si woakpɔe la me. Dɔla akpe blaetɔ̃ lae nye akpa si wowɔ ɖe ŋutinya la ta.
Nukokoe sue

Agbalẽ-ŋutinyaŋlɔlawo nyae. Mekpe ɖe wo hã ŋu o.
Nunyaƒewo
- Lablée, J. La Roulette, ou le Jour.
- London, J. Smoke Bellew.
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.